In augustus 2014 werd er een zaak aangespannen door de Britse fotograaf David Slater tegen Wikimedia, de organisatie achter Wikipedia. Slater was in 2011 in Indonesië voor het maken van foto’s van kuifmakaken, waarbij een van de apen met zijn fototoestel begon te spelen en er hierdoor een reeks selfies werden genomen. Deze foto’s belandden op Wikipedia, maar Slater maakte daartegen een rechtszaak aanhangig. Het auteursrecht op de beroemde ‘aap-selfie’ kwam volgens Slater aan hem toe en mocht daarom niet vrij toegankelijk worden gemaakt door Wikimedia. In september 2015 is ook door dierenbelangenorganisatie PETA een rechtszaak aangespannen, ditmaal tegen Slater, omdat zij vond dat het auteursrecht toebehoort aan de aap, die nu de naam Naturo draagt. Hier rijst de vraag aan wie het auteursrecht op de door de aap gemaakte selfie toekomt. Dit zal ik in deze update uiteenzetten.

De beroemde ‘aap selfie’ werd onderwerp van het gesprek, toen Wikimedia in 2014 de foto’s voor iedereen toegankelijk maakte op haar rechtenvrije database, Wikimedia Commons. Slater daagde Wikimedia voor de rechter omdat hij meende dat hij de beelden mogelijk had gemaakt en hij dus een auteursrecht had op de foto’s, waarop door Wikimedia inbreuk werd gemaakt. Wikimedia vond echter dat de foto’s aan niemand toebehoorden, omdat er geen sprake was van een auteursrechtelijk beschermd werk.[1] Om te kunnen spreken van een auteursrechtelijke beschermd werk kent het Amerikaanse auteursrecht onder meer de eis dat het werk een auteur heeft. Dit impliceert dat het moet gaan om een mens.[2] Aan deze eis is niet voldaan, aangezien de foto is gemaakt door een aap. Volgens de U.S. Copyright office kunnen dieren om deze reden geen auteursrechtelijk werk doen ontstaan. Gezien het feit dat dit recht nooit is ontstaan, kan deze ook niet toekomen aan de fotograaf. Derhalve werd Wikimedia in het gelijk gesteld.[3]

In een latere rechtszaak van dierenbelangenorganisatie PETA tegen Slater, betoogde PETA dat de term ‘auteur’ in de Amerikaanse auteurswet ruim moet worden uitgelegd, waardoor ook dieren eronder kunnen vallen.[4] De rechter oordeelde dat de term ‘auteur’ niet zo ruim kan worden uitgelegd. Mocht hiertoe de wens bestaan dan is het aan de wetgever om de wet te wijzigen.[5]

Hoe zou een Nederlandse rechter over deze zaak geoordeeld hebben? Kan in Nederland een dier op grond van de Auteurswet rechthebbende van een auteursrecht zijn? Op grond van artikel 1 jo. 10 lid 1 onder 10 van de Auteurswet, kan een foto een auteursrechtelijk beschermd werk zijn. De belangrijkste eis daarvoor is de ‘originaliteit’. In het Nederlands recht wil dat zeggen dat het een eigen, oorspronkelijk karakter moet hebben en de persoonlijke stempel van de maker moet dragen.[6] Een eigen, oorspronkelijk karakter betekent dat de vorm van de foto niet ontleend mag zijn aan die van een andere foto. Problematisch is de tweede voorwaarde, namelijk de persoonlijke stempel van de maker. Het gaat om een vorm die het resultaat is van scheppende menselijke arbeid.[7] Hierdoor wordt al duidelijk dat de Hoge Raad heeft besloten dat het moet gaan om een mens die een auteursrechtelijk beschermd werk kan doen ontstaan. De aap kan het auteursrecht ook naar Nederlands recht dus niet verkrijgen. Zelfs indien de Hoge Raad dit niet zou hebben besloten, zou kunnen worden beargumenteerd dat een dier geen rechtssubject kan zijn, omdat de bepalingen met betrekking tot zaken op dieren van toepassing zijn op grond van artikel 3:2a BW. Dieren worden in dat opzicht als rechtsobject behandeld. Onduidelijk is of artikel 3:2a BW zich ook uitstrekt over de Auteurswet. Aangezien een dier geen zelfstandige drager van rechten en plichten kan zijn in het zakenrecht, ben ik van mening dat dit ook niet het geval kan zijn met het auteursrecht. Helaas voor Naturo en Slater, hebben de foto’s zowel in het Amerikaans als in het Nederlands recht in dit geval geen auteursrechtelijke bescherming.

 

Door: Gelare Ghieratmand

 

[1] Lehman, S. ‘Controversial Monkey Selfie Case Settles: No One Can Claim Copyright Of The Image’. 23 augustus 2014, https://www.hngn.com.

[2] U.S. Code, title 17 § 102.

[3] Yan, H. ‘PETA suit claims monkey holds copyright to famous selfie’. 23 september 2015, https://www.edition.cnn.com.

[4] https://www.mediapeta.com/peta/PDF/Complaint.pdf

[5] Associated Press. ‘Monkey selfie case: judge rules animal cannot own his photo copyright’. 7 januari 2016, https://www.theguardian.com.

[6] HR 16 juni 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU8940.

[7] HR 30 mei 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC2153.

Previous post

Bescherming van beursgenoteerde financiële ondernemingen

Next post

De herziening van de Corporate Governance Code - Deel 1