Petrobras is verwikkeld in een groot schandaal dat draait om steekpenningen, verduisteren en het witwassen van middelen. Toeleveranciers hebben jarenlang werknemers omgekocht in ruil voor opdrachten. In totaal zouden toeleveranciers ongeveer $1 miljard aan smeergeld hebben betaald. De problemen bij Petrobras breiden zich steeds verder uit. De gedaalde olieprijzen maken de problemen alleen maar groter en het bedrijf kampt met grote schulden. De beloofde olievoorraden zijn niet meer dan beloftes en om hiervan werkelijkheid te maken zijn miljardeninvesteringen nodig. Als gevolg van dit alles zijn enkele gedupeerde beleggers een class action gestart.

Wat is een class action?
Een class action, ofwel een groepsvordering of representatieve actie, is een juridische procedure die wordt gevoerd door of namens een groep gelaedeerden. Zij procederen tegen een partij, die schade jegens hen heeft berokkend. Het doel van de class action is het compenseren van het vermogensverlies, die is ontstaan door het onrechtmatig handelen van die partij. Met een class action kunnen grote groepen gedupeerden zich dus verenigen en een ‘massaclaim’ indienen. Dit is om te voorkomen dat men honderd identieke rechtszaken moet behandelen. Kenmerkend voor een class action is dat de procedure wordt gevoerd door een van de gelaedeerden, ook wel delead plaintiff of representative plaintiff genoemd. De lead plaintiff moet representatief zijn voor de groep. Hij of zij moet dus in staat zijn de belangen van alle leden van de klasse te vertegenwoordigen. Bovendien is de lead plaintiff verantwoordelijk voor het inhuren van de class-actionadvocaat, het indienen van de class-actionrechtszaak, overleg over de zaak en het akkoord gaan met een schikking. In ruil hiervoor krijgt hij of zij recht op een vergoeding die, naar het oordeel van de rechtbank, afhankelijk is van de omvang van de geleden schade.

Nederland in vergelijking met de Verenigde Staten
In de VS  is er toekenning van collectieve schadevergoeding mogelijk door de rechter: iedereen die in diezelfde situatie zit, kan aanspraak maken op de schadevergoeding. De mogelijkheid voor een toewijzing van een collectieve schadevergoeding lijkt zeer nadelig voor de Amerikaanse bedrijven, omdat het zo mogelijk is een miljoenenclaim aan je broek te krijgen. Het is echter niet alleen nadelig, er zitten ook voordelen aan. Een bedrijf wordt bijvoorbeeld niet geconfronteerd met soms duizenden individuele procedures met bijkomende kosten. Bovendien heeft een bedrijf dankzij de class action ook snel zekerheid over het totale bedrag aan schadevergoeding dat hij dient uit te keren.

In Nederland is er geen mogelijkheid tot een class action, hier wordt gesproken over ‘massaclaims’. Een essentieel verschil tussen de class action en de Nederlandse massaclaim is dat in Nederland alleen een procedure mag worden gestart door een stichting/vereniging die de belangen van de groep behartigt. Bovendien is er in Nederland geen toekenning van collectieve schadevergoeding mogelijk. Er zijn maar twee opties mogelijk: (1) een verklaring voor recht of (2) een verbindverklaring van een collectieve schikking.

De art. 3:305a BW-procedure
De eerste mogelijkheid is neergelegd in artikel 3:305a BW. Hier krijgt men slechts een verklaring voor recht dat de schadeveroorzakende partij onrechtmatig heeft gehandeld. Alle gelaedeerden moeten zelf nog procedures voeren om hun schade vergoed te kunnen krijgen. Het idee hierachter is dat de rechter in alle individuele gevallen rekening kan houden met de omstandigheden van het geval voor de schadevergoeding. Dit is een duidelijk verschil met de Amerikaanse class action, waarin geen rekening wordt gehouden met de omstandigheden van het geval.

De WCAM-procedure
De tweede mogelijkheid is het verkrijging van verbindverklaring van een collectieve schikking, zie de Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade (artikel 7:907 e.v. BW). Dit wordt ook wel de WCAM-procedure genoemd. Deze procedure wordt vaak na de 3:305a-procedure gestart. Je hebt dan als stichting/vereniging een sterkere onderhandelingspositie omdat je al de onrechtmatigheidsverklaring hebt. Deze procedure kan ook los van de vorige mogelijkheid worden gevoerd. De WCAM-procedure bestaat uit vier stadia: het treffen van een schikking, de verbindendverklaring door het Hof Amsterdam, de opt-outperiode en de uitbetaling.

De verbindverklaring door het Hof Amsterdam houdt in dat personen die niet zelf partij zijn geweest toch gebonden raken aan de schikkingsovereenkomst. Het gevolg hiervan is dat zij daarmee het recht om zelfstandig schadevergoeding te vorderen verliezen. De WCAM-procedure is daarom met extra waarborgen omkleed. De rechter toetst actief of hij de schikking redelijk vindt en bovendien is er de opt-outperiode: personen die gebonden worden krijgen in de regel 3 maanden de tijd om aan te geven dat zij niet gebonden wensen te worden aan de schikking. Het is dan mogelijk dat zij zelfstandig gaan procederen tegen de schadeveroorzakende partij, bijvoorbeeld omdat ze denken dat zij individueel een grotere schadevergoeding kunnen krijgen.

 

Door: Anke Goossens

Previous post

Bia beheer, Mastertools en de 403-verklaring

Next post

De uitkoopprocedure herzien