Het stakingsrecht is een van de oudste rechten dat toekomt aan werknemers. Bekend is dat de eerste plaatselijke stakingen, bijvoorbeeld in de textielindustrie, uit de zestiende en zeventiende eeuw stammen. Het recht op staken is het recht om schade toe te brengen aan een derde (de werkgever). Het stakingsrecht is gecodificeerd in artikel 6 van het Europese Sociale Handvest (hierna: ESH) en heeft directe werking, men kan zich er zonder meer op beroepen.[1] Hoewel er in Nederland relatief weinig gestaakt wordt, heeft de laatste maanden in verschillende sectoren een aantal stakingen plaats gevonden. In het bijzonder de estafettestaking in de metaalbranche, de dreigende staking in de Rotterdamse haven en de staking van de werknemers van Holland Casino. In deze update zal ik de genoemde stakingen onder de loep nemen.

Estafettestaking
Sinds dit voorjaar vindt er een reeks stakingen plaats in het kader van de groot-metaal cao door metaalfabrieken. Werknemers binnen de metaalfabrieken hebben zich verenigd om om de beurt te staken, de zogenaamde estafettestaking. Werknemers van onder meer bedrijven als Heerema, FN Steel, Brush, IHC en Fokker Papendrecht legden meerdere dagen het werk neer. Onlangs was er de 48-uur staking van DAF Trucks in Eindhoven en de 24-uur staking van Fokker Aerostructures in Hoogeveen. De meest recente staking was bij de Limburgse autofabriek VDL Nedcar. Werknemers gaven op grote schaal gehoor aan de oproep van de vakbonden FNV Metaal en CNV Vakmensen om het werk neer te leggen. De vele stakingen hebben nog niet geleid tot een akkoord in de metaalbranche. De bonden zeggen dat de acties doorgaan totdat er een ‘fatsoenlijke cao’ is afgesloten.

Rotterdamse haven
De leden van vakbond FNV Havens hebben besloten actie te voeren in december en januari. Volgens Niek Stam van FNV is de kans groot dat de acties de hele haven treffen. Het conflict gaat over het mogelijk verdwijnen van arbeidsplaatsen vanaf 2017. De werknemers eisen een baangarantie tot 2024 voor alle medewerkers die begin 2015 een vaste baan hadden bij de containerbedrijven. Het overleg tussen werkgevers en bonden startte in april van dit jaar. Tijdens de laatste bijeenkomst op 6 november kon geen akkoord worden bereikt. Sindsdien is er geen overleg meer geweest. Met andere woorden: de werkgevers en de bonden hebben nog een lange weg te gaan.

Holland Casino
Begin december legden zeker honderd werknemers van Holland Casino het werk neer. De vakbond FNV Zakelijke Dienstverlening is niet tevreden met het bod dat het bedrijf heeft gedaan voor een tussentijdse cao voor 2015. Holland Casino bood een eenmalige uitkering van € 500, terwijl FNV een loonsverhoging van 3% eist. Holland Casino deed een beroep op de rechter om stakingacties te verbieden. De kortgedingrechter stelde echter de vakbond in het gelijk. Uit de rechtspraak is gebleken dat de rechter terughoudend moet zijn, er moet gekeken worden of de staking een redelijkerwijs bijdrage kan leveren aan het doel.[2] Een staking die onder art. 6 lid 4 ESH valt is in principe rechtmatig, tenzij er zwaarwegende procedureregels zijn veronachtzaamd en op grond van de omstandigheden van het geval (met inachtneming van de beperkingen van art. 31 ESH) de bonden in redelijkheid niet tot de staking hadden kunnen komen. Een rechter zal echter het recht op collectief optreden door middel van staken niet snel beperken.

 

Staken is een gezonde uitlaatklep voor een ophopend conflict, het gaat vooral om de uiting van de vrijheid van arbeid. Het verleden leert ons dat staken niet van de een op andere dag zijn gewenste doel bereikt. Hier gaan enige weken overheen, met name de onderhandelingen tussen de bonden en de werkgevers is een grote hobbel. In veel gevallen zal de werkgever de werknemers tegemoetkomen om de continuïteit van het bedrijf te waarborgen. Zoals in de gevallen van Holland Casino en de metaalfabrieken. Maar een geval als de Rotterdamse haven waar banen geschrapt moeten worden ziet er voor de werknemers somber uit. In laatstgenoemd geval verwacht ik wel een overeenkomst maar dat is enkel uitstel van executie.

 Door: Najib Muslem

[1] HR 30 mei 1986, NJ 1986/688 (Spoorwegstaking).

[2] HR 19 juni 2015, JOR 2015/286 m.nt. Verburg (FNV/Amsta).

Previous post

De Kruistocht van Henk Nijboer

Next post

Bescherming van beursgenoteerde financiële ondernemingen