Op 26 oktober 2014 heeft de Europese Centrale Bank (ECB) zijn bevindingen uit de stresstest voor Europese banken naar buiten gebracht. De Nederlandse banken zijn geslaagd. Bijna een op de vijf Europese banken is echter in eerste instantie gezakt. Vooral Italiaanse banken zijn bij de test door de mand gevallen. Met de stresstest wilde de ECB, als nieuwe Europese toezichthouder op banken, nagaan of banken voldoende reserves hebben om een nieuwe crisis te doorstaan.

 

Het financiële toezicht in Nederland is verdeeld in twee functies, het prudentieel toezicht, gehouden door DNB, en het gedragstoezicht, gehouden door de AFM. Prudentieel toezicht is gericht op de soliditeit van financiële ondernemingen en de stabiliteit van het financiële stelsel (artikel 1:24 lid 2 Wft). Het ziet kort gezegd op bedrijfseconomische aspecten van financiële ondernemingen, bijvoorbeeld of de kapitaalbuffers in orde zijn. De AFM neemt het gedragstoezicht voor haar rekening, gericht op onder andere ordelijke en transparante marktprocessen en zorgvuldige behandeling van cliënten (artikel 1:25 lid 2 Wft). Door inwerkingtreding van de Single Supervisory Mechanism Verordening (SSM) vallen sinds 4 november 2014 de 120 belangrijkste bankgroepen onder rechtstreeks prudentieel toezicht van de ECB. De ECB zal dit doen in nauwe samenwerking met de nationale toezichthouders. De ECB heeft zich een jaar lang voorbereid op deze taak. Een belangrijk onderdeel van deze voorbereiding was de stresstest, door de ECB de ‘alomvattende beoordeling’ genoemd.

 

De beoordeling was zowel alomvattend in reikwijdte, vanwege de schaal van de test, als in de aard van de test, omdat de portefeuilles van banken integraal werden beoordeeld. De alomvattende beoordeling bestond uit twee onderdelen, te weten de activakwaliteitsbeoordeling (asset quality review, ofwel AQR) en een stresstest. De AQR was een beoordeling van de boekwaarde van de activa van banken en vormde het startpunt voor de stresstest. Deze beoordeling is gebaseerd op de Verordening en Richtlijn kapitaalvereisten (CRR/CRD IV), op grond waarvan banken een minimum Tier 1-kernkapitaal moeten aanhouden van 8% (hieronder valt aandelenkapitaal en niet eerder uitgekeerde winst). Deze eis wordt gesteld om te voorkomen dat banken te veel geld uitlenen of te veel risico nemen. De stresstest bood een toekomstgerichte beoordeling van banken bij twee hypothetische scenario’s om zo te zien hoe banken reageren op veranderingen in de economie. Het eerste scenario ging uit van gemiddelde economische prognoses. Het tweede scenario ging uit van een negatief scenario met een 5,4% lagere groei dan nu wordt verwacht, een stijging van de werkeloosheid en een flinke daling van de huizenprijzen en de aandelenmarkten. In dit tweede scenario moesten banken een minimum Tier 1-kernkapitaal houden van 5,5%.

 

Alle Nederlandse banken zijn voor de alomvattende test geslaagd. In het negatieve scenario hadden, van de vier Nederlandse grootbanken, Rabobank en SNS het wat lastiger. Ook Duitse en Franse banken zijn goed door de test gekomen. In Italië zijn echter 9 van de 15 banken in eerste instantie gezakt. Ook in Griekenland, Slovenië en Cyprus hebben relatief veel banken de test niet doorstaan. Ze hebben in het negatieve scenario van de stresstest onvoldoende tier 1-kernkapitaal om aan de gestelde eis van 5,5% te voldoen. Meer dan de helft van deze banken heeft hier inmiddels iets aan gedaan, waardoor ze nu wel voldoen aan de kapitaaleisen. Daarnaast werkt de ECB, in samenwerking overheden en nationale toezichthouders op dit moment aan een plan van aanpak om de kapitaalbuffers in orde te krijgen. Van de gezakte Italiaanse banken is alleen de Monte Dei Paschi di Siena een grote bank. Op 5 november jl. heeft deze bank een besluit van het bestuur naar buiten gebracht, waarin ze drie maatregelen aankondigen om aan de kapitaaleisen te voldoen. De belangrijkste maatregel is een claimemissie van € 2,5 mrd, waarbij enkel houders van reeds uitgegeven aandelen de aandelen kunnen kopen. Kopen aandeelhouders geen aandelen, dan verwatert hun belang. Wel moet de maatregel nog goed worden gekeurd door de algemene vergadering.

 

De stresstest heeft uitgewezen dat banken het afgelopen jaar veel hebben gedaan om ervoor te zorgen dat ze niet omvallen op het moment dat we in een nieuwe crisis belanden. Banken zijn door de genomen maatregelen beter in staat eventuele verliezen op te vangen en zijn door grotere buffers minder afhankelijk. Wel heeft de test uitgewezen dat er een aantal zwakke plekken zijn in de Europese bancaire sector. Door de zwakke plekken aan te pakken zijn de Europese banken hopelijk in staat een eventuele nieuwe financiële crisis af te wenden.

 

Door: Hugo Litjens

Previous post

Vennootschapsbelasting voor overheidsondernemingen: een typisch broekzak-vestzak geval?

Next post

Ontstentenis of belet, vormt het een beletsel voor het functioneren van de onderneming?